Lokman Hekim Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İlkay Erdoğan Orhan, bitkisel ürünlerin bilinçsiz kullanımının ciddi sağlık riskleri doğurabileceğini belirtti.

Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. Orhan, Türkiye’nin yaklaşık 12 bin bitki türüyle dünyanın en zengin floralarından birine sahip olduğunu ve bu zenginliğin yüzyıllar boyunca “Anadolu halk tababeti”nin oluşmasına katkı sağladığını kaydetti.

Orhan, “doğala dönüş” eğilimiyle bitkisel ürünlere olan ilginin hızla arttığını ve modern fitoterapiyle geleneksel uygulamaların sıklıkla birbirine karıştırıldığını anlattı.

Fitoterapinin bilimsel bir tedavi yöntemi olduğuna dikkati çeken Orhan, bu alanın “bitkisel ilaçlarla tedavi” anlamına geldiğini ve kullanılan ürünlerin belirli standartlara sahip olması gerektiğini vurguladı.

Orhan, bu ürünlerin, etki mekanizması belirlenmiş, güvenilirlik sınırları tanımlanmış, yan etkileri ve etkileşimleri bilinen, farmasötik kaliteye sahip preparatlar olması gerektiğini aktardı.

Bitkisel ilaçların üretim sürecinin konvansiyonel ilaçlarla aynı kalite anlayışına sahip olması gerektiğini belirten Orhan, “Eczaneden alınan bir ağrı kesici ile bitkisel ilaç arasında üretim ve kalite açısından fark olmamalıdır. Her iki ürün de aynı güvenilirlik ve etkililik standartlarını karşılamalıdır.” ifadelerini kullandı.

Orhan, piyasada yer alan bazı bitkisel ürünlerin bu standartlara uygun olmadığının altını çizerek, yeterli denetimden geçmeyen ürünlerin sağlık açısından risk oluşturabileceğine işaret etti.

Vatandaşların Sağlık Bakanlığı tarafından ruhsatlandırılmış ürünleri tercih etmeleri gerektiğini belirten Orhan, bu ürünlerin mutlaka hekim veya eczacı danışmanlığında kullanılması gerektiğini vurguladı.

Orhan, toplumda “bitkisel ürünler zararsızdır” şeklinde yaygın bir algı bulunduğunu anlatarak, bu yaklaşımın yanlış olduğunu, bitkisel ilaçların, ilaçlar ve gıdalarla etkileşime girebileceğini, bilinçsiz kullanımın beklenmeyen yan etkilere yol açabileceğini kaydetti.

Fitoterapi ürünlerine karşı dünyada farklı yaklaşımlar bulunduğunu vurgulayan Orhan, “Avrupa’da bu ürünler çoğunlukla ilaç kategorisinde değerlendirilerek sıkı denetimlere tabi tutulur, buna karşın ABD’de büyük oranda “gıda takviyesi” olarak piyasaya sunulur. Avrupa’daki yaklaşım hasta güvenliği açısından daha kontrollü bir sistem sunar.” değerlendirmelerinde bulundu.

– Bitkisel tedavide bilimsel yaklaşım ve doğru bilgiye erişim

Orhan, bitkisel ilaçlar konusunda en yetkin meslek grubunun eczacılar olduğuna dikkati çekerek, şunları kaydetti:

“Bu alanda yaşanan bilgi kirliliğine karşı toplumun doğru bilgilendirilmesinde eczacı ve hekimler kritik rol üstleniyor. Özellikle medyada yer alan ve bilimsel temele dayanmayan öneriler vatandaşları yanlış yönlendirebiliyor. Bitkisel ilaçlar aktarlardan temin edilen ve rastgele hazırlanan karışımlarla karıştırılmamalıdır.

Fitoterapi, bilimsel araştırmalar ve klinik çalışmalarla desteklenen bir alandır. Bu nedenle bitkisel ilaçlar yalnızca uzman yönlendirmesiyle kullanılmalıdır. Toplum sağlığının korunması açısından bilinçli kullanım büyük önem arz eder. Vatandaşların kulaktan dolma bilgiler yerine sağlık profesyonellerinin yönlendirmelerine göre hareket etmeleri gerekir.”

Araştırmaya göre insan hayatında “zorluk çıkaran kişilerin” daha hızlı yaşlanmaya yol açabildiği ve insanların yaklaşık yüzde 30’unun çevresinde en az bir “zorluk çıkaran” kişi bulunduğu saptandı.

ABD Ulusal Bilimler Akademisi Bildirileri (PNAS) isimli dergide yayınlanan araştırmada, “sorun oluşturan veya hayatı daha zor hale getirenler” olarak tanımlanan kişilerin, insan hayatı ve sağlığı üzerindeki etkileri incelendi.

Kısaca “zorluk çıkaran” şeklinde tanımlanan bu kişilerin, insanın biyolojik yaşlanmasına muhtemel etkilerinin de ölçüldüğü araştırmaya 2 binden fazla kişi katıldı. Katılımcıların son 6 ay içindeki sosyal ilişkileri kayda geçirildi.

Araştırmaya katılanların DNA değişikliklerinin analizi için tükürük örneklerinin de dahil edildiği araştırmada, katılımcıların düzenli olarak etkileşimde bulundukları “her yeni rahatsız edici kişi için yaşlanma hızlarının yüzde 1,5 arttığı” saptandı.

İnsanların yaklaşık yüzde 30’unun çevresinde “en az bir zorluk çıkaran” kişi bulunduğu tespit edilen araştırmada, “zorlu sosyal etkileşimlerin fiziksel sağlık üzerinde olumsuz bir etkiye ve daha hızlı yaşlanmaya” yol açabileceği vurgulandı.

İnsan hayatında “kronik stres faktörü”

Araştırmanın baş yazarı ve New York Üniversitesi’nde sosyoloji alanında yardımcı doçent olan Byungkyu Lee, açıklamasında, “Gözlemlediğimiz şey, sorun çıkaran kişilere sahip olmak ile yaşlanma hızı arasında bir tür ilişki.” ifadesini kullandı.

Lee, araştırma sonuçları doğrultusunda, daha az olumlu ilişkilerin “kronik stres faktörleri olarak işlev görebileceği, bu nedenle çevrede bu kişilerin varlığının insan hayatını gerçekten zorlaştırabildiğinin” ortaya çıktığını belirtti.

İsveç’te 100 bin kadın üzerinde yapılan ve The Lancet’te yayımlanan araştırma, meme kanseri taramalarında yapay zeka kullanımının geç teşhis oranlarını yüzde 12 azalttığını ortaya koydu.