ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, ABD ile Türkiye ilişkileri hakkında, “İki ülke arasındaki ilişkiler hiç olmadığı kadar iyi. Bence S-400 meselesine yakında bir çözüm bulunacak.” ifadelerini kullandı.

Barrack, Anadolu Ajansının (AA) “Global İletişim Ortağı” olduğu, Belek Turizm Bölgesi’ndeki NEST Kongre Merkezi’nde düzenlenen Antalya Diplomasi Forumu (ADF) 2026 kapsamında moderatörlüğünü TRT World kıdemli sunucusu Andrea Sanke’nin yaptığı programda konuştu.

Suriye’deki dönüşüme değinen Barrack, Washington yönetiminin Suriye politikası kapsamında bölgedeki askeri varlığını azaltarak farklı bir yaklaşım benimsediğine dikkati çekerek, “Biz, asker göndermedik, askerlerimizi çektik. Yüz yıldır yapılanların tam tersini yaptık. Dün, ondan önceki gün, son üssümüzdeki son askerlerimizi çektik. Bu, olağanüstü. ABD’nin uzun yıllar DEAŞ ile mücadele yürüttüğü önemli ülkelerden birindeki son üssümüzden son birliklerimizi de çektik.” ifadelerini kullandı.

Barrack, geçmişte Kürtler ve Dürzilerle sorun yaşayan, İran’la yakınlığı bulunan ve dünya ile uzun süre çatışma halinde olan Suriye’nin bugün bölgedeki en istikrarlı yerlerden birine dönüştüğünü vurguladı.

“ŞARA, DEFALARCA İSRAİL İLE SORUN İSTEMEDİKLERİNİ SÖYLEDİ”

İsrail’in aksine Suriye’nin İsrail’e yönelik askeri faaliyetlerde bulunmamasına rağmen ortada herhangi bir anlaşma olmamasına ilişkin soruyu yanıtlayan Barrack, “8 Aralık’tan bu yana Suriye, (Cumhurbaşkanı) Şara yönetimi altında İsrail’e tek bir kurşun bile sıkmadı. Aksine Cumhurbaşkanı Şara, defalarca İsrail ile sorun istemediklerini, düşmanlık aramadıklarını, bir saldırmazlık ve normalleşme anlaşmasına açık olduklarını söyledi.” diye konuştu.

Barrack, İsrail’in güneydeki Dürzileri kendi akrabaları olarak gördüğünü ve Süveyda’daki olayların ardından İsraillilerin sınırı geçerek “Dürzileri koruduğunu” savunarak, sözlerini şöyle sürdürdü:

“(İsrail Başbakanı Binyamin) Netanyahu, 7 Ekim’den sonra her şeyin değiştiğini açıkça söyledi. Sınırları umursamıyor, hatları umursamıyor, 1967 sınırını umursamıyor, 1974 sınırını umursamıyor, 8 Aralık hattını umursamıyor. Suriye, bu çatışmaya girmeyerek akıllıca davrandı. Bu nedenle ihlaller, sürekli devam ediyor. İsrail, bir konvoy gördüğü her seferinde bu hatları geçiyor çünkü iki taraf arasında hala güven yok.”

Barrack, Suriye’nin “defalarca görüşmeye hazır olduklarını” dile getirdiğini ve İsrail’e karşı “hasmane bir tutum sergilemeyerek çok akıllıca davrandığı” ve “Suriye ile normalleşmeye Lübnan’dan daha önce varılacağı” yorumunu yaptı.

“TÜRKİYE, BÖLGEDEKİ EN GÜÇLÜ VE İŞLEYEN EKONOMİLERDEN BİRİ”

Düşmanı askeri yöntemlerle ortadan kaldırmaya yönelik yaklaşımın kalıcı çözüm üretmediğini belirten Barrack, bu yöntemin, nesiller boyu süren nefret döngüsünü beslediğini söyledi.

Barrack, İsrail’in 1948’den bu yana benimsediği yaklaşımın bölgedeki genel eğilimle örtüşmediğini, savaşların çözüm üretmediğini vurguladı.

Lübnan örneğine işaret eden Barrack, 1949’daki ateşkes anlaşması, 15 yıllık iç savaş ve Taif Anlaşması’nın kalıcı istikrar sağlamadığını dile getirdi.

Taif Anlaşması’nın bugünkü ateşkes ve barış arayışlarına benzer şekilde mezhepsel dengelerin yeniden düzenlenmesini hedeflediğini belirten Barrack, Hizbullah’ı kapsam dışında bıraktığını ifade etti.

Barrack, İsrail’in saldırılarının Hizbullah’ın varlık gerekçesini güçlendirdiğini savunarak, İran gibi egemen devletlerin desteklediği milis yapıların yalnızca askeri yöntemlerle ortadan kaldırılamayacağını belirtti.

Kalıcı çözümün, refahın sağlanmasından geçtiğini vurgulayan Barrack, bireyden aileye, topluluktan devlete uzanan bir kalkınma yaklaşımının benimsenmesi gerektiğini dile getirdi.

Bölgesel sorunların çözümünün yine bölge ülkeleri tarafından bulunması gerektiğinin altını çizen Barrack, bu çerçevede Abraham Anlaşması’nın uzun vadede çözümün parçası olabileceğini iddia etti.

Barrack, Suriye’de yürütülen sürecin Türkiye ile birlikte şekillenen bir “deney” niteliği taşıdığını belirterek, Türkiye’nin bölgedeki en güçlü ve işleyen ekonomilerden biri olduğunu söyledi.

Türkiye’nin yalnızca NATO’nun en büyük ikinci gücü olmadığını, aynı zamanda nüfusu, kaynakları ve askeri kapasitesiyle bölgedeki en önemli ve etkili aktörlerden biri olduğunu ifade etti.

BARRACK’A GÖRE ÇÖZÜME GİDEN YOL REFAHTAN GEÇİYOR

Barrack, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ı “etkili bir lider” olarak nitelendirerek, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun da ülkesinin çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini söyledi.

Orta Doğu’da güç unsurunun belirleyici olduğunu vurgulayan Barrack, zayıflık algısının ülkeleri “dezavantajlı konuma” sürüklediğini ifade etti.

Suriye’deki gelişmeleri örnek gösteren Barrack, güçlü liderliklerin bölgedeki dönüşüm süreçlerinde etkili olduğunu, Türkiye’nin de bu çerçevede önemli rol oynadığını dile getirdi.

Barrack, “İsrail, Abu Dabi ile ittifak kurduğu gibi Türkiye ile de ittifak kurabilir, Suudi Arabistan da İsrail ile ittifak kurabilir. İsrail halkının refahı için bence çözüm bu. Bu yüzden bu tür söylemlerin ortadan kalkacağını düşünüyorum. Türkiye, hafife alınacak bir ülke değil.” ifadelerini kullandı.

Suriye’nin tarihsel bakımdan farklı din ve etnik grupların bir arada yaşadığı köklü bir medeniyet olduğunu anlatan Barrack, bölgede kalıcı çözümün işbirliği ve ekonomik kalkınmadan geçtiğini ifade etti.

Ateşkes anlaşmalarına da değinen Barrack, bazı düzenlemelerin taraflara tek taraflı hareket alanı bıraktığını, bu durumun kalıcı barışı zorlaştırdığını belirtti.

Barrack, ABD’nin önceki yönetim dönemlerinde yapılan bazı anlaşmaların sahada etkili olmadığını savunarak, çözümün bölgesel uyum ve refahın artırılmasından geçtiğini ifade etti.

TÜRKİYE’NİN BÖLGEDEKİ ARABULUCULUK ROLÜNÜN ÖNEMİ

Barrack, Gazze’de ateşkes ihlallerinin sürdüğü dönemde Türkiye’nin bölgedeki arabuluculuk rolünün önemine işaret ederek, “İsrail’in yapabileceği en akıllıca şey, Türkiye’yi tam da sizin dediğiniz gibi bu sürece dahil etmeye teşvik etmek ve bunu benimsemektir.” diye konuştu.

Türkiye ile Katar’ın Hamas’ı “terör örgütü olarak kabul etmediği için yıllarca eleştirildiğini” savunan Barrack, “Eğer Hamas’ı yabancı bir terör örgütü olarak kabul etme konusunda bizimle aynı fikirde olsalardı bu, asla yaşanmazdı. Onları dışlamanız gerekir. Türkiye’yi o sürece dahil etseydiniz şu anda yaşananları yani vahşetleri ve ihlalleri önlemede yardımcı olabilirdi çünkü onlar o dili konuşabiliyorlar.” dedi.

Uzun vadeli çözümün “kapsayıcılıktan” geçtiğine işaret eden Barrack, dışlayıcı yaklaşımların yalnızca kısa vadeli sonuçlar doğurduğunu belirtti.

ABD-TÜRKİYE İLİŞKİLERİ

Türk-Amerikan ilişkilerinin seyrine ilişkin soruyu yanıtlayan Barrack, son 16 ayda ABD ile Türkiye ilişkilerinde son 15 yıldan daha fazla ilerleme kaydedildiğini vurguladı.

Barrack, Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki ilişki başta olmak üzere dışişleri, istihbarat, askeri ve ticari alanlarda gelişme olduğuna dikkati çekti.

Türkiye’nin F-35 programından çıkarıldığını ancak ilişkilerin tamamen kopmadığını belirten Barrack, Boeing anlaşmaları, Halkbank gibi konularda ilerleme sağlandığını ve F-16 sürecinin de yeniden gündemde olduğunu söyledi.

Barrack, “Ülkeler arasındaki ittifak yeniden şekilleniyor. Suriye’de olanlar ise büyük ölçüde Türkiye’nin lehine oldu. Türkiye ve Suudi Arabistan, bazı kusurları olsa da bu ‘filizlenen yapıyı’ destekledikleri için büyük övgüyü hak ediyor, aslında bu süreçte belirleyici olan Türkiye’ydi. İki ülke arasındaki ilişkiler ise hiç olmadığı kadar iyi. Bence S-400 meselesine yakında bir çözüm bulunacak. Benim temsil ettiğim taraf açısından, F-35 programına yeniden kabul edilmek de mümkün.” diye konuştu.

İSRAİL İLE LÜBNAN ARASINDA SAĞLANAN ATEŞKES

İsrail ile Lübnan arasında sağlanan ateşkesin en önemli yönünün “anlamsız öldürmeleri durdurmuş olması” görüşünü dile getiren Barrack, ateşkesin tüm detaylarının net şekilde tanımlanmasından ziyade sahada eksik aktörlere dikkati çekerek, “O masada eksik olan iki taraf var: Hizbullah ve İran. Yani olan şey, doğru yönde atılmış bir adımdı. Asıl iş şimdi başlıyor.” ifadelerini kullandı.

Hizbullah ile bir çözüm bulunması gerektiğini vurgulayan Barrack, bu sürecin “Hizbullah’ı yok etmek üzerine kurulu olmaması gerektiğini” söyledi.

Barrack, ayrıca 2024’te neyin işe yaramadığının görüldüğünü, halihazırda yürürlükte olan ve taraflardan gelen taleplere yanıt veren çok taraflı bir mekanizmanın bulunduğunu ifade etti.

Çin, ABD ile İsrail’in saldırıları ve İran’ın misillemeleriyle Orta Doğu’da tırmanan çatışma nedeniyle gemi trafiğinin büyük ölçüde kesildiği Hürmüz Boğazı’ndan serbest ve güvenli geçişin sağlanması için çağrıda bulundu.

Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Dışişleri Bakanı Vang Yi, İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile gece telefonda görüştü.

Görüşmede Hürmüz Boğazı’na kıyıdaş ülke olarak İran’ın egemenliği, güvenliği, meşru hakları ve çıkarlarına saygı gösterilmesi gerektiğini ifade eden Vang, aynı zamanda uluslararası boğazda seyrüsefer serbestisi ve güvenliğin sağlanması gerektiğini, bunun uluslararası toplumun ortak çağrısı olduğunu vurguladı.

Vang, Çin’in bölgedeki durum ve bölge ülkeleri arasındaki ilişkilerin iyileştirilmesi için çalışmayı ve Orta Doğu’da nihai olarak kalıcı barış ve istikrarın sağlanması amacıyla yapıcı rol oynamayı sürdüreceğinin altını çizdi.

İranlı Bakan Erakçi de Çin’in çatışmanın sonlandırılması ve barışın teşvik edilmesi için yapıcı rol oynamasını memnuniyetle karşıladıklarını, çatışmaya barışçı müzakerelerle akılcı ve gerçekçi çözüm aramayı sürdüreceklerini belirtti.

ABD’NİN HÜRMÜZ BOĞAZI ABLUKASI

ABD Başkanı Donald Trump, İran’la Pakistan’da düzenlenen müzakere sürecinin başarısızlığa uğramasının ardından sosyal medya platformundan yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alma sürecini başlatacaklarını duyurmuştu.

Bu açıklamanın hemen ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 13 Nisan’da Türkiye saatiyle 17.00’de İran limanlarına giren veya bu limanlardan çıkan tüm gemilere yönelik deniz ablukasının başlatacağını açıklamıştı.

Trump, İran’ın elinde kalan gemilerin Hürmüz Boğazı’nı abluka altına alan ABD Deniz Kuvvetlerine yaklaşması halinde “etkisiz hale getirileceği” tehdidinde bulunmuştu.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ GEMİ TRAFİĞİ, SAVAŞ NDENİYLE KESİLMİŞTİ

ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları ve İran’ın misillemeleri ile Basra Körfezi’nde tırmanan çatışma nedeniyle, küresel mal ve enerji ticareti açısından kritik geçiş hattı olan Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği büyük ölçüde kesilmişti.

Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Kuveyt, Katar, Irak ve İran’ın hidrokarbon kaynaklarını dünya pazarlarına ulaştıran Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 25’inin, sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin ve gübre ticaretinin yaklaşık yüzde 30’unun ana güzergahı konumunda bulunuyor.

Çin’in ithal ettiği petrolün yaklaşık yüzde 45’i, sıvılaştırılmış doğal gazın yüzde 30’u Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı’ndan geçerek ülkeye ulaşıyor.

Boğazdaki tanker trafiğindeki kesintiler, küresel petrol tedarikinde aksamalara, petrol fiyatlarında artışa yol açmış durumda.