Connect with us

GÜNDEM

Alzheimer’ı erken tespit edebilen yapay zeka geliştirildi

Published

on

ODTÜ’lü bilim insanları, tükürükten alınan örnekle genetik testi yorumlayarak, erken evre Alzheimer riskini tespit eden yapay zeka temelli teknoloji geliştirdi.

TÜBİTAK 1003 – Öncelikli Alanlar Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı kapsamındaki destekle tamamlanan projede, ilk prototip hayata geçerken, klinik aşamanın da dahil olduğu ileriki aşamaları, beynin şifrelerinin araştırıldığı Nörobilim ve Nöroteknoloji Ortak Uygulama ve Araştırma Merkezinde (NÖROM) yürütülecek.

Araştırmalar 10 yıldır sürüyor

NÖROM Yönetim Kurulu Üyesi ve ODTÜ Enformatik Enstitüsü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Yeşim Aydın Son, projeye ilişkin açıklamalarda bulundu.

Aslen tıp doktoru olan ve ABD’de biyoenformatik alanında doktora eğitimini tamamladıktan sonra Türkiye’ye dönen Aydın Son, ODTÜ’de açılan bu alandaki ilk lisansüstü programının eğitime başlamasına katkı vermesinin üzerinden 14 yıl geçtiğini ve son 10 yıldır tıp ve yapay zekayı birleştiren araştırmalar yaptığını anlattı.

ODTÜ Enformatik Enstitüsünün bu alanda çalışan diğer üniversitelerden farklılığına işaret eden Son, bu kapsamda, laboratuvar ortamında veri üretimi, analizi ile yapay zeka modellerinin moleküler testler ile doğrulamasını yapabildiklerini söyledi.

Sağlık bilişimi alanında MR, PET gibi radyolojik görüntülerin bilgisayar ortamında modellemesine dayalı tanı sistemleri geliştirmeye dönük çalışmaların ilerlediğini ifade eden Son, “Böylece klinikte, doktorların hastalığın ayırıcı tanısına destek olabilecek ön araştırmalar yapılıyor” diye konuştu

Biyoinformatik bölümünde ise son 10 yıldır Alzheimer hastalığı üzerine yoğunlaştığını dile getiren Son, bu hastalığa karşı klinikte “erken tanı” için özelleşmiş testlerin bulunmadığını vurguladı.

Erken evrede riskli genetik profiller tespit ediliyor

Genom araştırmalarının son yıllarda pek çok hastalığın teşhisindeki önemine işaret eden Son, çalışmalarında genom araştırmaları ile makine öğrenmesini birleştirdiklerini belirterek, şu bilgileri verdi:

“Uluslararası çalışma grupları tarafında oluşturulmuş 3 büyük veri seti alt yapısını yapay zeka kullanarak analizi ile erken evrede risk göstergesi olabilecek genetik profilleri tespit ediyoruz.

Bu genetik profilleri doğrulamak için geliştirdiğimiz teknikte, katılımcıların yanak içinden tükürük örneklerini alıyoruz ve DNA’larını izole ediyoruz. Hastalık riskini 1,5-2 kat artıran genetik değişiklikler tespit ettik, ayrıca koruyucu olabilecek çeşitlilikler gözledik. TÜBİTAK projemiz kapsamında, tüm bunları yapabilen bir moleküler tanı kiti prototipi geliştirdik. Bu analizler ile hastalığın en erken aşamasında, sadece yanak içinden alınan bu örneğin yapay zeka modeline dayanarak kişilerin riskli olup olmadığını veya Alzheimer’a karşı koruyucu bir genetik yapı taşıyıp taşamadığını doktorlarımıza bilgi olarak sunmayı hedefliyoruz.”

“Hedef test kiti geliştirmek”

Yöntemin doğrulamasını Hacettepe Üniversitesi Geriatri Bölümü’nün ortaklığıyla 100 kişilik Alzheimer hasta grubu üzerinde yaptıklarını aktaran Aydın Son, “Projemiz, prototip aşamasına geldi. Projenin ikinci fazını da büyük ihtimalle bir TÜBİTAK projesiyle, klinik araştırma projesiyle desteklemek istiyoruz. Tüm bu çalışmalarda temel hedefimiz bir tanı kiti veya bir test geliştirmek. Bu testlerin temelini oluşturmuş durumdayız” dedi.

NÖROM’da klinik araştırmalar başlatılacak

Elde ettikleri sonuçların optimize edilmesi için geniş çaplı bir klinik çalışmayı NÖROM merkezinde gerçekleştireceklerini ifade eden Son, şunları kaydetti:

“Doktorların tanılarına destek olmayı hedefliyoruz. Klinik araştırmalarımız başladığında, örneğin 65 yaş üstünde ‘hatırlayamama’ gibi semptomlar gösteren kişiler bize yönlendirilecek. Biz de bu genetik analizlerini yaparak hastanızda ‘risk arttıran ya da koruyuculuk sağlayan faktörlere dayalı değerlendirmesi buradadır, klinikte gördüğünüz tablo ile bunu birleştirerek karar verebilirsiniz’ diyeceğiz. Aynı zamanda klinikten hasta gönderen doktorlara tanıda yardımcı olurken bu hastaları uzun süreli yani 2-3 sene sonra takip edeceğiz. Böylece geriye dönük testimizin güvenirliği de daha iyi test edebileceğiz.”

“Hastalıkta erken tanı çok önemli”

Yeşim Aydın Son, Alzheimer’da ayırıcı tanının yanında erken tanının da önemine işaret ederek, “Beyinde oluşan dejeneratif olguları engelleyemesek bile yavaşlatmak için bazı yöntemler literatüre girmiş durumda. Bu noktada erken tanıda bizim araştırmamız büyük önem taşıyor” değerlendirmesinde bulundu.

Click to comment

Leave a Reply

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

GÜNDEM

Yaralı kaplumbağa, Les Ambassadeurs’ta hayata tutundu

Published

on

Les Ambassadeurs Hotel & Casino plajında, çalışanların dikkati sayesinde ağlara takılmış ve yaralı bir deniz kaplumbağası kurtarıldı. Olay bugün sabah saatlerinde meydana geldi.

Plajda deniz içerisinde ağlara dolanmış ve hareket etmekte zorlanan kaplumbağa, çalışanların dikkati sayesinde fark edildi. Hızla müdahale edilerek kaplumbağa sudan çıkarıldı ve güvenli bir şekilde ilk bakımı yapıldı. Yaralı kaplumbağanın kabuğunda ve yüzgeçlerinde izler tespit edildi.

Kaplumbağa, daha sonra rehabilitasyon ve tedavi için Taşkent Doğa Parkı Yaban Hayatı Kurtarma Merkezi’ne teslim edildi. Park yetkilileri, hayvanın sağlık durumunun kontrol altında olduğunu ve gerekli tıbbi bakımın sağlanacağını açıkladı.

Uzmanlar, deniz kaplumbağalarının Akdeniz ekosistemi için önemine dikkat çekerek, benzer durumlarda çevreye duyarlı davranılmasını ve yetkililere haber verilmesini öneriyor.

 

Continue Reading

GÜNDEM

Kıb-Tek hizmet altyapısını güçlendiriyor

Published

on

Kıb-Tek, hizmet altyapısını güçlendirmek amacıyla İskele, Güzelyurt, Lefke ve Gazimağusa’da yapılması planlanan yeni şube binaları için yürütülen proje ve ihale çalışmalarında sona gelindiğini açıkladı. Gazimağusa’daki bina için ihale süreci başlatılırken diğer üç ilçe için de iki hafta içinde ihaleye çıkılması planlanıyor.

Kıbrıs Türk Elektrik Kurumu (Kıb-Tek), hizmet altyapısını güçlendirmek ve bölgesel hizmet kapasitesini artırmak amacıyla dört ilçede yeni şube binaları yapılması için başlatılan yoğun proje, keşif ve ihale çalışmalarının sonuna gelindiğini açıkladı.

Kıb-Tek Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun yaptığı açıklamada, “Uzun yıllardır çok kötü şartlar altında hizmet veren İskele ve Güzelyurt şubeleri ile kiralık binalarda sıkışık bir vaziyette hizmet vermeye çalıştığımız, Lefke ve Gazimağusa ilçe merkezlerimizde halkımıza yakışan kaliteli hizmeti sunacak olan dört ilçede dört yeni şube binasının yapımı için 7-8 aydır yoğun bir şekilde çalışmalar sürdürülmüştür. Bunun  sonucunda Gazimağusa binamız için ihaleye çıkılmıştır, diğer üç ilçemizin de amirlik binaları için  iki hafta içinde ihaleye çıkılacaktır” dedi.

GAZİMAĞUSA’DA İHALE SÜRECİ BAŞLATILDI

Uzun, çalışmalar kapsamında Gazimağusa’da yapılacak yeni şube binası için ihaleye çıkıldığını, 3 Nisan’da kapanacak olan ihaleyi alacak firmayla imzalanacak sözleşme ile inşaatın 8 ayda tamamlanmasının hedeflendiğini söyleyerek, “Kiradan çıkıp, kendi binamıza taşınılması hedeflenmektedir” ifadelerini kullandı.

GÜZELYURT VE LEFKE’DE PROJELER TAMAMLANDI

Kıb-TekYönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun, “Güzelyurt ve Lefkeye yapılacak yeni şube binaları için de proje çalışmaları tamamlanmıştır, dosyaların MİK’e gönderilme aşamasına getirildiği” bilgisini paylaştı.

İSKELE’DE PROJE ÇALIŞMALARI SÜRÜYOR

Uzun, yıllardır çok kötü şartlar altında hizmet veren İskele’ye planlanan yeni şube binası için de projelerin tamamlanmak üzere olduğunu, iki hafta içinde İskele şube inşaatının yapımı için de ihaleye çıkılacağını ifade etti.

UZUN: HİZMET ALTYAPIMIZI GÜÇLENDİRİYORUZ

Kıb-Tek Yönetim Kurulu Başkanı Gürsel Uzun, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede kurumun hem teknik hem de kurumsal altyapısını güçlendirmeye yönelik önemli adımlar attığını söyledi.

Uzun, Kıb-Tek’in ülke genelinde hizmet kalitesini artırmayı hedeflediğini belirterek şunları kaydetti:

“Birçok alt yapı projesinin yapımı ve malzeme alımlarının bir kısmının ihalesinin tamamlanmasının yanında, ihalede olan veya ihale aşamasına gelen ciddi miktarda malzeme alımı ile alt yapı projesine ek olarak, “İskele, Güzelyurt, Lefke ve Gazimağusa’da planladığımız yeni şube binaları, kurumumuzun bölgesel hizmet kapasitesini artıracak önemli yatırımlardır. Yaklaşık 7-8 aydır bu projeler üzerinde yoğun bir hazırlık ve çalışma süreci yürütülüyor. Gazimağusa’da ihale sürecini başlattık. Diğer ilçelerde de proje dosyaları ihale aşamasına gelindi, planlanan takvim doğrultusunda çalışmalarımız ilerliyor.”

Uzun, alt yapı projelerinin yanında yeni şube binalarının tamamlanmasıyla birlikte hem kurum çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirileceğini söyleyerek, “Halkımıza sunulan hizmetler daha hızlı ve etkin hale getirilecek” ifadelerini kullandı.

 

Continue Reading

GÜNDEM

Türkiye’den İran’a ikinci füze uyarısı “Risk oluşturacak adımlardan uzak durun”

Published

on

Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile görüştü. Fidan, risk oluşturabilecek adımlardan uzak durulmalı derken Arakçi, Türk hava sahasına yönelen füzelerin İran kaynaklı olmadığını söyledi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Dışişleri Bakanı Fidan, Türk hava sahasının ihlal edilmesinin kabul edilemez olduğunu belirterek, Türkiye’nin buna karşı gerekli tüm tedbirleri almaya devam edeceğinin altını çizdi.

Bakan Fidan, tüm tarafların bölgesel güvenliği zedeleyebilecek ve siviller için risk oluşturabilecek adımlardan uzak durması gerektiğini kaydetti.

İran Dışişleri Bakanı Arakçi, Türk hava sahasına yönelen füzelerin İran kaynaklı olmadığını, konuyla ilgili geniş kapsamlı bir araştırma yapılacağını aktardı.

NE OLMUŞTU?

4 Mart’ta İran’dan ateşlenip Irak ve Suriye hava sahasından geçerek Hatay bölgesinden Türk hava sahasına yönelen bir füze, NATO Hava Savunma Sistemleri tarafından imha edilmişti. Önleyici bir füzenin parçası Hatay Dörtyol’da açık bir alana düşmüş, İran Büyükelçisi Bakanlığa çağrılarak yaşanan hadiseyle ilgili tepki ve endişeler iletilmişti. İran tarafı füzenin kendilerince gönderilmediğini belirtmişti.

Ancak 9 Mart’ta Milli Savunma Bakanlığı, İran’dan ikinci kez ateşlenen bir balistik füzenin Türk hava sahasında etkisiz hale getirildiğini açıklamış, bazı mühimmat parçalarının Gaziantep’e düştüğü duyrulmuştu. Olayda can ya da mal kaybı olmazken İran büyükelçisi, Dışişleri’ne çağrılarak izahat istenmişti.

Continue Reading