Türkiye’de, 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ın Pazarcık ilçesinde saat 04.17’de 7,7 büyüklüğünde, Elbistan ilçesinde saat 13.24’te 7,6 büyüklüğünde deprem meydana geldi.

Kahramanmaraş’ın yanı sıra Hatay, Osmaniye, Adıyaman, Diyarbakır, Şanlıurfa, Gaziantep, Kilis, Adana, Malatya ve Elazığ’ı vuran asrın felaketinde 53 bin 537 kişi hayatını kaybetti, 107 bin 213 kişi yaralandı.

Türkiye’nin uluslararası yardımı da içeren 4. seviye alarm verdiği deprem sonrası 93 ülkeden arama kurtarma ekipleri bölgede çalışmalara katıldı.

120 bin kilometre karelik alanda 14 milyon vatandaşın doğrudan etkilendiği depremler 11 il, 124 ilçe, 6 bin 929 köy ile mahallede ağır yıkımlara yol açtı.

Ülke genelinde 7 gün süreyle milli yas ilan edilirken, deprem bölgesinde ise OHAL kararı alındı.

Tüm kamu kuruluşları, mahalli idareler, sivil toplum kuruluşları ve gönüllülerin seferber olduğu deprem sonrası, bölgeye su, gıda, ilaç ve giyecek başta olmak üzere tüm yaşam malzemeleri hızla gönderildi.

Depremlerde yıkılan 38 bin 901 binada arama, yaşam olduğu belirlenen 26 bin binada arama kurtarma faaliyeti gerçekleştirildi.

Bölgede müdahale çalışmaları kapsamında 11 bin 488’i uluslararası, 35 bin 250’si arama kurtarma, 142 bini güvenlik personeli olmak üzere toplam 650 bin personel görev yaptı.

Bölgede 350 çadır kent alanında 645 bin çadır, 414 konteyner kentte ise 215 bin 224 konteyner kuruldu.

Depremzede vatandaşların yaralarının sarılması çalışmaları kapsamında deprem bölgesinde şehir merkezleri ve köylerde konut yapımına başlandı.

Deprem bölgesinin ayağa kaldırılması için bugüne kadar 2,6 trilyon lirayı aşan (75 milyar dolar) yatırım yapıldı. 2025 yılı bütçesinde felaketin izlerini tamamen silmek için toplam 584 milyar liralık kaynak ayrıldı.

Ekonomi’den sanayiye, ticaretten tarıma, altyapıdan sosyal projelere kadar her alanda bölge yeniden ayağa kaldırılıyor. Yerinde dönüşüm programı için 23 milyar lira kaynak aktarıldı.

Deprem bölgesinde kalıcı konutların inşası hızla sürüyor. Bu kapsamda 201 bininci konutun anahtar teslimi hak sahiplerine yapıldı. Bu yılın sonuna kadar toplam 452 bin 983 bağımsız bölümün teslim edilmesi hedefleniyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, TOKİ Başkanlığı, Emlak Konut GYO, Yapı İşleri Genel Müdürlüğü, Kentsel Dönüşüm Başkanlığı ve İller Bankası işbirliğinde, deprem bölgesindeki ev ve iş yerleri yeniden inşa ediliyor.

Bu kapsamda bugüne kadar yapılması planlanan konutların yüzde 45’i teslim edildi.

Hatay’da 13 bin 980, Malatya’da 6 bin 554, Gaziantep’te 1535, Kahramanmaraş’ta 7 bin 202, Adıyaman’da 6 bin 781, Osmaniye’de 1921, Adana’da 2 bin 945, Diyarbakır’da 822, Elazığ’da 3 bin 353, Kilis’te 223, Şanlıurfa’da 991 olmak üzere toplam 46 bin 307 konut ve 149 iş yerinin daha hak sahipleri belirlendi.

Böylece bugüne kadar teslim edilen konut ve iş yeri sayısı 201 bin 580’e yükseldi.

“Adana’da 6 bin 700 konut ve 117 köy evi olmak üzere toplam 6 bin 817 bağımsız bölüm, Adıyaman’da 27 bin 433 konut ve 3 bin 973 köy evi olmak üzere toplam 31 bin 406 bağımsız bölüm, Diyarbakır’da 7 bin 665 konut, 255 köy evi olmak üzere toplam 7 bin 920 bağımsız bölüm, Elazığ’da 8 bin 149 konut, 685 köy evi olmak üzere toplam 8 bin 834 bağımsız bölüm, Gaziantep’te 19 bin 428 konut, 52 iş yeri ve 2 bin 995 köy evi olmak üzere toplam 22 bin 475 bağımsız bölüm, Hatay’da 40 bin 586 konut, 27 iş yeri ve 5 bin 554 köy evi olmak üzere toplam 46 bin 167 bağımsız bölüm, Kahramanmaraş’ta 24 bin 420 konut, 30 iş yeri ve 10 bin 180 köy evi olmak üzere toplam 34 bin 630 bağımsız bölüm, Kilis’te 1713 konut, 4 iş yeri ve 439 köy evi olmak üzere toplam 2 bin 156 bağımsız bölüm, Malatya’da 20 bin 212 konut, 20 iş yeri ve 6 bin 93 köy evi olmak üzere toplam 26 bin 325 bağımsız bölüm, Osmaniye’de 6 bin 391 konut, 6 iş yeri ve 940 köy evi olmak üzere toplam 7 bin 337 bağımsız bölüm, Şanlıurfa’da 6 bin 474 konut, 10 iş yeri ve 1029 köy evi olmak üzere toplam 7 bin 513 bağımsız bölüm teslim edildi.”

Bu yıl sonunda ise 358 bin 859 konut, 31 bin 307 iş yeri ve 62 bin 817 köy evi olmak üzere toplam 452 bin 983 bağımsız bölüm hak sahiplerine teslim edilecek.

“Adana 12 bin 522 bağımsız bölüm, 11 bin 899’u konut, 89’u iş yeri ve 534’ü köy evi, Adıyaman 43 bin 573 bağımsız bölüm, 30 bin 835’i konut, 2 bin 580’i iş yeri ve 10 bin 158’i köy evi, Diyarbakır 17 bin 577 bağımsız bölüm, 16 bin 27’si konut, 251’i iş yeri ve 1299’u köy evi, Elazığ 13 bin 142 bağımsız bölüm, 10 bin 261’i konut, 87’si iş yeri, 2 bin 794’ü köy evi, Gaziantep 29 bin 500 bağımsız bölüm, 23 bin 694’ü konut, 1219’u iş yeri ve 4 bin 587’si köy evi, Hatay 153 bin 248 bağımsız bölüm, 133 bin 382’si konut, 9 bin 103’ü iş yeri ve 10 bin 763’ü köy evi, Kahramanmaraş 74 bin 187 bağımsız bölüm, 53 bin 976’sı konut, 6 bin 397’si iş yeri ve 13 bin 814’ü köy evi, Kilis 2 bin 861 bağımsız bölüm, 1854’ü konut, 4’ü iş yeri ve 1003’ü köy evi, Malatya 79 bin 420 bağımsız bölüm, 55 bin 496’sı konut, 10 bin 714’ü iş yeri ve 13 bin 210’u köy evi, Osmaniye 12 bin 218 bağımsız bölüm, 9 bin 366’sı konut, 760’ı iş yeri ve 2 bin 92’si köy evi ve Şanlıurfa 14 bin 735 bağımsız bölüm, 12 bin 69’u konut, 103’ü iş yeri ve 2 bin 563’ü köy evi.”

Öte yandan, deprem bölgesindeki afetzedelere ev ve iş yerlerini kendileri yaptırmak istermesi durumunda “Yerinde Dönüşüm Projesi” kapsamında 2 yıl geri ödemesiz, 10 yıl vadeli ve faizsiz olarak kredi ve hibe veriliyor.

Konutlara 750 bin lira hibe, 750 bin lira kredi ve vatandaşların proje hazırlığı yaparken kullanabilmeleri için 40 bin lira proje desteği sağlanıyor. İş yerlerine ise 400 bin lira hibe, 400 bin lira kredi ve yine 40 bin lira proje desteği veriliyor. Ahırlı konutlar için 750 bin lira hibe, 1 milyon lira kredi ve 40 bin lira proje desteği sağlanıyor.

İlk konut ve iş yeri için Yerinde Dönüşüm desteklerinden yararlanan vatandaşlar iki ve üçüncü konut veya iş yeri için de 40 bin lira proje desteği ve kredi imkanından faydalanabiliyor.

Söz konusu destek, asrın felaketinin ardından “Genel Hayata Etkili Afet Bölgesi” ilan edilen 18 şehre sağlanıyor.

Proje kapsamında ruhsatlandırılan bağımsız bölümlere yönelik bugüne kadar 23 milyar lira hibe ve kredi desteği verilirken, deprem bölgesindeki altyapı hizmetleri için de İller Bankasınca 65 milyar lira hibe desteği aktarıldı.